« امر رسول اللّه ( ص ) علىّ بن ابى طالب بقتال النّاكثين و القاسطين و المارقين ، پيامبر اكرم ( ص ) به على ( ع ) دستور داد كه با سه گروه « ناكثين » و « قاسطين » و « مارقين » پيكار كند » . « 1 » همين معنى در « تلخيص المستدرك ذهبى » نيز آمده است . « 2 » در كتاب « اسد الغابة » نيز دو روايت به همين مضمون در شرح حال على ( ع ) آمده است . « 3 » در « تاريخ بغداد » اين معنى به صورت مشروح‌ترى ديده مىشود كه « ابو ايّوب » مىگويد : « رسول خدا ( ص ) به ما امر فرمود كه با سه گروه ، در خدمت على ( ع ) پيكار كنيم : با « ناكثين » و « قاسطين » و « مارقين » . امّا « ناكثين » : با آنها پيكار كرديم ، آنها - اهل جمل - « طلحه » و « زبير » بودند و امّا « قاسطين » : همين است كه ما از سوى آنها باز مىگرديم يعنى « معاويه » و « عمرو بن عاص » ( اين سخن را هنگام بازگشت از صفّين گفت ) و امّا « مارقين » : آنها « اهل نهروان » هستند ، به خدا سوگند نمىدانم آنان در كجايند ولى به هر حال با آنها بايد پيكار كنيم . « 4 » اين پاسخى است دندان‌شكن به ناآگاهانى كه گاه به جنگهاى دوران خلافت على ( ع ) خرده مىگيرند ، آرى آنها كه با شور و شوق در هنگام بيعت با على ( ع ) مانند پروانگان دور شمع ، جمع شده بودند ، همگى تحمّل عدالت او را نداشتند ، آن هم عدالتى كه بعد از يك دوران طولانى بىعدالتى و غارت بيت المال و خو گرفتن گروهى با آن ، انجام مىشد كه طبعا قبول آن براى بسيارى مشكل بود ، به همين دليل تنها ، گروهى وفادار و مؤمن خالص بر سر پيمان خود باقى ماندند ، ولى

--> ( 1 ) مستدرك الصّحيحين ، جلد 3 ، صفحهء 139 ( چاپ دار المعرفة ) . ( 2 ) اين كتاب در ذيل مستدرك چاپ شده است ( همان جلد و همان صفحه ) . ( 3 ) اسد الغالة ، جلد 4 ، صفحهء 33 . ( 4 ) تاريخ بغداد ، جلد 13 ، صفحهء 187 ( طبع دار الفكر ) .